Obliczanie wynagrodzenia/zasiłku za czas niezdolności do pracy

Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek za czas niezdolności do pracy spowodowanej chorobą (lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, wypadkiem w drodze do lub z pracy, badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców tkanek, narządów).

Pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe (wynagrodzenie finansowane ze środków własnych pracodawcy) za okresie łącznie do:
– 33 dni lub
– 14 dni jeżeli pracownik ukończył 50 lat w roku kalendarzowym,
Podstawa prawna: art. 92 Kp.

Okres 33 dni niezdolności do pracy ustala się przez sumowanie poszczególnych okresów choroby (niezdolności do pracy) występujących w danym roku kalendarzowym. Czyli do tego limitu wlicza się kolejne dni nieprzerwanej niezdolności do pracy (choroby), pomiędzy którymi występują przerwy. Długość przerw między poszczególnymi okresami choroby w danym roku kalendarzowym oraz rodzaj schorzenia, na które cierpi pracownik po przerwie, nie mają w tym momencie znaczenia.
Jeżeli w ciągu roku kalendarzowego niezdolność do pracy wskutek choroby będzie trwała łącznie dłużej niż 33 dni lub 14 dni, wówczas, począwszy od 34. lub 15. dnia, pracownikowi będzie przysługiwał zasiłek chorobowy.

Przykład: w 2017 r. pracownik chorował od 01.02 do 14.02 (14 dni), od 16.05 do 31.05 (16 dni) oraz od 02.10 do 13.10 (12 dni). Od 05.10 wystąpił 34. dzień niezdolności do pracy i pracownikowi przysługiwał już zasiłek chorobowy.
Jeżeli w powyższym przykładzie pracownik miałby ukończone 50 lat, wówczas zasiłek chorobowy przysługiwałby od 16.05 (czyli od 15. dnia niezdolności do pracy).

Przykład: pracownik w 2017 roku chorował w styczniu (od 16 do 30; 15 dni), w czerwcu (od 10 do 20; 11 dni) oraz w październiku (od 17 do 30; 14 dni). Pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe za chorobę w styczniu i czerwcu, w październiku za okres od 17 do 23 października otrzymał wynagrodzenie chorobowe, natomiast od 24 października otrzymał już zasiłek chorobowy.


Ważne: w sytuacji, gdy choroba przypadała na przełomie roku, a 31 grudnia pracownik otrzymał:
wynagrodzenie chorobowe, to od 1 stycznia następnego roku nadal będzie mu przysługiwać wynagrodzenie w wymiarze do 33 dni lub 14 dni,
zasiłek chorobowy, to od 1 stycznia do końca choroby nadal powinien otrzymywać zasiłek. Jeżeli w niezdolności do pracy nastąpi choćby 1-dniowa przerwa, pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia chorobowego.

Choroba na przełomie roku – przykłady:

Przypadek 1. Pracownik choruje od 12 grudnia do 25 stycznia; oznacza to, że jeżeli 31 grudnia pobierał jeszcze wynagrodzenie chorobowe, to od 1 stycznia okres 33 dni liczony jest od początku. W związku z tym za cały okres choroby przysługiwać będzie pracownikowi wynagrodzenie chorobowe.

Przypadek 2. Pracownik w 2017 roku przebywał na zwolnieniu lekarskim powyżej 33 dni. Zachorował w 28 grudnia i przedstawił zwolnienie do 6 stycznia. Za okres od 28 grudnia do 6 stycznia przysługiwać będzie pracownikowi zasiłek chorobowy. Jeżeli pracownik chorowałby dalej i nie przerwał zwolnienia, wówczas zasiłek chorobowy będzie przysługiwał do wyczerpania okresu zasiłkowego (182 lub 270 dni).

Jeżeli zatrudnimy pracownika w ciągu roku kalendarzowego należy przeanalizować poprzednie świadectwo pracy od ostatniego pracodawcy – należy zwrócić uwagę, czy pracownik chorował już w danym roku kalendarzowym.


Wysokość wynagrodzenia chorobowego wynosi:
80 proc. podstawy – choroba, odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,
100 proc. podstawy – wypadek w drodze do lub z pracy
– 100 proc. – dla kobiet w ciąży;
100 proc. – badanie przewidziane dla kandydatów na dawców komórek, tkanek, narządów, zabieg ich pobrania;


Wynagrodzenie chorobowe wypłaca się za każdy dzień niezdolności do pracy, czyli nie ma znaczenia, czy pracownik miał w ten dzień pracować, czy miał dzień wolny.

Wynagrodzenie chorobowe/zasiłek chorobowy nie przysługują:
– ubezpieczonemu za okres pierwszych 5 dni niezdolności do pracy w sytuacji, gdy niezdolność ta została spowodowana przez niego nadużyciem alkoholu (o tym, czy niezdolność do pracy wynika z tej przyczyny, decyduje lekarz, który w zaświadczeniu lekarskim ZUS ZLA zamieszcza kod C, oznaczający niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu; okoliczność ta może zostać ustalona również w innym trybie, np. w postępowaniu powypadkowym w protokole lub w karcie wypadku),
w okresie wyczekiwania:  pracownik ma prawo do wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, czyli po okresie oczekiwania pracownik ma prawo skorzystać ze świadczeń.
Więcej w art. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2017 poz. 1368).

Jeżeli pracownik zachoruje np. w okresie oczekiwania, za ten okres ma nieobecność usprawiedliwioną niepłatną. Dodatkowo, te okresy nie wliczają się w okres zasiłkowy.


Okres zasiłkowy to okres za który przysługuje zasiłek chorobowy – okres ten liczy się sumując wszystkie dni niezdolności do pracy, łącznie z dniami wolnymi wynikającymi z harmonogramu pracy.

Okres zasiłkowy wynosi:
182 dni
270 dni, jeżeli niezdolność przypada w okresie ciąży (kod B na zwolnieniu) lub jest spowodowana gruźlicą (kod D).

Liczenie okresu zasiłkowego:
– wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy i ewentualnie okresy poprzedniej niezdolności do pracy spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa między ustaniem poprzedniej a ponownym okresem niezdolności do pracy nie przekracza 60 dni. Pracodawca nie ma wiedzy, czy to ta sama choroba, dlatego też lekarz wydający zwolnienie powinien wpisać kod A,
– okres zasiłkowy liczy się od początku, jeżeli nastąpiła przerwa pomiędzy niezdolnościami do pracy, nawet jednodniowa, a niezdolność spowodowana jest różnymi chorobami,
– okres zasiłkowy liczy się od początku jeżeli pomiędzy dwoma okresami niezdolności do pracy spowodowanym tą samą chorobą nastąpiła przerwa trwająca ponad 60 dni.


Obliczanie podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego/zasiłku

Obliczając wynagrodzenie chorobowe, zasiłki (także macierzyński, rodzicielski) stosuje się te same zasady; świadczenia wypłacane są za każdy dzień niezdolności do pracy, a więc także za niedziele, święta oraz dni wolne od pracy wynikające z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy.

Podstawą wymiaru wynagrodzenia chorobowego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Wynagrodzeniem jest przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne. Czyli ustalając podstawę wynagrodzenia chorobowego, wynagrodzenie brutto stanowiące podstawę wymiaru składek społecznych pomniejsza się o 13,71% podstawy ich wymiaru.

Do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego nie wlicza się składników wynagrodzenia, które zgodnie z przepisami płacowymi obowiązującymi u danego pracodawcy nie ulegają zmniejszeniu za okresy choroby (np. dodatek stażowy w instytucjach publicznych nie może być uwzględniany w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłku chorobowego i opiekuńczego, ale taki dodatek stażowy należy wliczyć do podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego). 

W podstawie wymiaru nie uwzględnia się także tych składników, których wypłaty zaprzestano na podstawie postanowień aktów prawa wewnętrznego bądź które wypłacano do określonego terminu (np. jeżeli pracownik otrzymywał dodatek funkcyjny od stycznia 2017 roku do listopada 2017 roku, natomiast zachorował w grudniu 2017 roku, dodatku funkcyjnego nie należy uwzględniać w podstawie wynagrodzenia chorobowego).


Wliczanie składników wynagrodzenia do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego

Składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy

Sposób wliczania do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego

Miesięczne

przeciętne miesięczne wynagrodzenie za miesiące, za które wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia tej podstawy

Kwartalne

w wysokości stanowiącej 1/12 kwot wypłaconych za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność

Roczne

w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej za rok poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego ustala się przez zsumowanie wynagrodzenia osiągniętego przez pracownika za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy i podzielenie przez liczbę przyjętych miesięcy (12).

Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego, podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby stanowi wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby, gdyby przepracował cały miesiąc (w uproszczeniu kwota z umowy).

Podstawą wymiaru wynagrodzenia chorobowego za jeden dzień niezdolności do pracy jest 1/30 część wynagrodzenia stanowiącego jego podstawę wymiaru.
Za czas choroby pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu (np. w układzie zbiorowym czy umowie o pracę). Gdy jednak niezdolność do pracy jest wynikiem m.in. wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w okresie ciąży, za czas zwolnienia przysługuje 100% podstawy.


Przykład: pracownik (45 lat) przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 6 lipca do 15 sierpnia 2017 r. (26 dni zwolnienia w lipcu i 15 dni zwolnienia w sierpniu). W okresie ostatnich 12 miesięcy pracownik nie korzystał ze zwolnień lekarskich i nie przebywał na urlopie bezpłatnym. Na wynagrodzenie pracownika składa się:
wynagrodzenie zasadnicze w stałej stawce miesięcznej – 3300 zł,
premia w stałej wysokości 300 zł, która ulega proporcjonalnemu pomniejszeniu za czas choroby.
Pracownik zatrudniony jest w firmie od 1 grudnia 2014 roku, więc wynagrodzenie za czas choroby przysługuje pracownikowi od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego. Pracodawca jest zobowiązany wypłacić mu wynagrodzenie chorobowe za okres 33 dni, tj. od 6 lipca do 7 sierpnia 2017 r. Natomiast za okres od 8 sierpnia do końca choroby pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy, finansowany przez ZUS.
(Jeżeli pracodawca zatrudnia więcej niż 20 pracowników, to pracodawca wypłaca zasiłki)
Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przychód za okres od lipca 2016 r. do czerwca 2017 r., tj. miesięcznie kwota: 3300 zł + 300 zł = 3600 zł, po pomniejszeniu o składki społeczne finansowane przez pracownika.

L.p.

Okres

Przychód przyjmowany do podstawy wymiaru

Stopa procentowa składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika

Przychód przyjmowany do podstawy wymiaru po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika

1.

7/2016

3600 zł

13,71% (493,56 zł)

(3600 – 493,56 zł = 3106,44) 3 106,44  zł

2.

8/2016

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

3.

9/2016

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

4.

10/2016

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

5.

11/2016

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

6.

12/2016

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

7.

1/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

8.

2/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

9.

3/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

10.

4/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

11.

5/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

12.

6/2017

3600 zł

13,71%

3 106,44 zł

 

A zatem podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego z okresu od lipca 2016 r. do czerwca 2017 r., po pomniejszeniu o składki społeczne finansowane przez pracownika, wynosi: 3 106,44 zł × 12 miesięcy = 37 277,28 zł.

Następnie:
– ustalamy przeciętne miesięczne wynagrodzenie:
podstawę wynagrodzenia z 12 miesięcy dzielimy przez 12 miesięcy:
37 277,28 zł : 12 miesięcy = 3 106,44 zł.

– ustalamy podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego za 1 dzień niezdolności do pracy (stanowi 1/30 przeciętnego wynagrodzenia):
przeciętne wynagrodzenie dzielimy przez 30
3 106,44 zł : 30 = 103,55 zł.
– ustalamy wynagrodzenie za czas choroby pracownika (80% wynagrodzenia)
103,55 zł × 80% = 82,84 zł.

Liczymy wysokość wynagrodzenia chorobowego za 26 dni zwolnienia lekarskiego w lipcu: 82,84 zł × 26 dni = 2 153,84 zł.
Liczymy wysokość wynagrodzenia chorobowego za 7 dni zwolnienia lekarskiego w sierpniu: 82,84 zł × 7 dni = 579,88 zł.
Liczymy wysokość zasiłku za 8 dni zwolnienia lekarskiego w sierpniu: 82,84 zł × 8 dni = 662,72 zł.


Jeżeli w danym okresie pracownik nie osiągnął wynagrodzenia wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych, przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby:
wyłącza się wynagrodzenie za miesiące, w których przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy,
– przyjmuje się, po uzupełnieniu do pełnego miesiąca, wynagrodzenie z miesięcy, w których pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy.


Jeżeli pracownik zmieni wymiar czasu pracy i w przeciągu 12 miesięcy zachoruje, należy przeliczyć podstawę wymiaru zasiłku dla nowego wymiaru czasu pracy.

Jeżeli pomiędzy jednym pobieraniem zasiłku a kolejnym nie minęły trzy miesiące, nie trzeba ponownie przeliczać podstawy wymiaru zasiłku. Chyba że nastąpiła zmiana wymiaru czasu pracy.

Podstawa prawna:

  • art. 92 par. 2 KP,
  • ustawa z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 3, art. 36-38, 41, 42, 45, 61).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.