Sporządzenie i wydanie świadectwa pracy w przypadku śmierci pracodawcy

Śmierć pracodawcy będącego osobą fizyczną nie należy wcale do rzadkich przypadków. Sytuacja taka pociąga za sobą określone konsekwencje prawne, w tym również w sferze stosunków pracy. Zgodnie z art. 632 Kodeksu pracy, z dniem śmierci pracodawcy umowy o pracę z pracownikami wygasają.   

Odstępstwem od tej reguły, tj. wygaśnięcia umów o pracę, jest przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę na zasadach określonych w art. 231 Kodeksu pracy oraz ustanowienie zarządu sukcesyjnego z chwilą śmierci pracodawcy, zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. poz. 1629 oraz z 2019 r. poz. 1495). W takich przypadkach stosunek pracy jest kontynuowany na dotychczasowych zasadach, z tą tylko różnicą, że w miejsce zmarłego pracodawcy wchodzi nowy podmiot.

Pracownikowi, którego umowa o pracę wygasła w związku ze śmiercią pracodawcy, przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Przysługują mu także inne roszczenia o charakterze majątkowym wynikające ze stosunku pracy, np. ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Ponadto, pracownik powinien otrzymać świadectwo pracy.

Do kogo zatem może zwrócić się pracownik w celu uzyskania zaspokojenia roszczeń majątkowych, w tym w celu wydania świadectwa pracy?  

Jeśli zmarły pracodawca pozostawił spadkobierców, to spadkobiercy są zobowiązani do zaspokojenia wszelkich roszczeń pracownika. Przyjmuje się bowiem, że prowadzone przez zmarłego pracodawcę przedsiębiorstwo wchodzi w skład spadku po nim, zaś jego spadkobiercy na skutek dziedziczenia wstępują we wszystkie prawa i obowiązki majątkowe związane z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa, zgodnie z zasadami prawa spadkowego (art. 922 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 300 kodeksu pracy). Według doktryny prawa cywilnego terminowi „prawa i obowiązki majątkowe” przypisuje się dość szeroki zakres – w jego ramach mieszczą się również wszelkie prawa i obowiązki bezpośrednio związane z interesem ekonomicznym pracownika. Interesem tym jest niewątpliwie otrzymanie świadectwa pracy,
konieczne np. z uwagi na możliwość podjęcia kolejnego zatrudnienia czy skorzystania
z uprawnień uzależnionych od potwierdzenia stażu pracy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 lutego 1994 r., sygn. akt. I PZP 1/94, wskazując, że „w razie śmierci pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji takiej działalności, jego spadkobiercy wstępują w prawa i obowiązki pracodawcy w ramach stosunków pracy z pracownikami zatrudnionymi przez zmarłego. Nie dotyczy to sytuacji, w której w skład spadku nie wchodzi zakład pracy i w wyniku dziedziczenia nie dochodzi do przejęcia zakładu pracy w całości lub części w rozumieniu art. 23(1) § 2 k.p. – w takim to natomiast przypadku stosunki pracy wygasają”.

Oczywiście sytuacja jest bardziej skomplikowana, gdy spadkobiercą jest osoba małoletnia – wówczas w jej imieniu działać będzie przedstawiciel ustawowy. Wymaga to jednak uzyskania zgody sądu.  

A zatem, wystąpienie do spadkobierców z roszczeniem o zaspokojenie roszczeń będzie możliwe po zakończeniu odpowiedniego postępowania sądowego, w tym w szczególności postępowania spadkowego.

Może się zdarzyć, że pracodawca ustanowił pełnomocnika do dokonywania w jego imieniu czynności z zakresu prawa pracy, zgodnie z art. 31 §2 Kodeksu pracy. Wówczas to ustanowiony pełnomocnik zobowiązany będzie do sporządzenia i wydania świadectwa pracy oraz do zaspokojenia innych roszczeń pracownika. Co ważne, warunkiem możliwości podejmowania jakichkolwiek działań pełnomocnika po śmierci pracodawcy, jest zaznaczenie w udzielonym pełnomocnictwie, że jest ono skuteczne w zakresie czynności z zakresu prawa pracy również po śmierci pracodawcy.

Z kolei w sytuacji, gdy zmarły pracodawca nie pozostawił spadkobierców bądź też spadkobiercy ci odrzucili spadek lub nie mogą dziedziczyć, do dziedziczenia jest powołana gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub – w dalszej kolejności – Skarb Państwa. Wówczas, najpierw gmina, a w dalszej kolejności Skarb Państwa, będą spadkobiercami zobowiązanymi do zaspokojenia wszelkich roszczeń pracownika, w tym do sporządzenia i wydania świadectwa pracy. Pamiętać jednak należy, że odpowiedzialność tych podmiotów za zobowiązania spadkodawcy jest ograniczona do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.