Stres w pracy

O źródłach stresu i rozwiązaniach przyczyniających się do zmniejszenia jego negatywnych skutków.

Stres mobilizuje nas do działania. Odpowiednia dawka napięcia podnosi poziom energii, pomaga skupić się na konkretnym problemie, a trudności na drodze do celu stają się dla nas wyzwaniami. Niestety stan podwyższonej gotowości utrzymujący się miesiącami lub latami, okazuje się bardzo szkodliwy dla zdrowia. Powoduje niepokój, rozdrażnienie, depresję, spadek odporności organizmu, choroby psychosomatyczne.

Wydaje się zatem, że stres i praca są nierozerwalnie ze sobą powiązane. I choć pewien poziom stresu w życiu zawodowym jest niezbędny, po to by wykonywać pracę skutecznie, to zbyt duże napięcie zmniejsza możliwości koncentracji oraz naszą wydajność, źle radzimy sobie z zadaniami skomplikowanymi, trudnymi i nowymi. W przypadku długotrwałego stresu, w organizmie dochodzi do wydzielania kortyzolu, a jego podniesiony przez dłuższy czas poziom może powodować choroby serca, cukrzycę, zwiększać ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Co najczęściej stresuje nas w pracy?

Wśród najczęstszych źródeł stresu w miejscu pracy wyróżnia się następujące czynniki:

  • zbyt duża ilość pracy, nadmiar obowiązków,
  • praca zbyt skomplikowana,
  • prace monotonne, proste, powtarzalne,
  • nadgodziny,
  • duże tempo pracy, praca pod presją czasu, nierealne terminy wykonania pracy, pośpiech,
  • brak jasności celu wykonywanych zadań, sprzeczność różnych aspektów pracy,
  • brak możliwości podejmowania decyzji, brak poczucia wpływu na to, co dzieje się w firmie,
  • brak decyzyjności, co do sposobu realizacji zadań,
  • praca poniżej kompetencji,
  • obowiązki nieadekwatne do kwalifikacji,
  • brak jasnych i przejrzystych warunków zatrudnienia,
  • niejasne oczekiwania,
  • brak możliwości awansu,
  • odpowiedzialność materialna,
  • brak równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym,
  • warunki pracy, w tym hałas, drgania, temperatura, złe oświetlenie,
  • mobbing, dyskryminacja,
  • nadmierna kontrola i nadzór ze strony przełożonego,
  • rywalizacja, konflikty pomiędzy współpracownikami,
  • zła atmosfera w firmie, problemy z komunikacją,
  • konieczność współpracy z osobami konfliktowymi.

Relacje w pracy jako źródła stresu

Źródłem stresu są bardzo często stosunki z przełożonymi, podwładnymi, współpracownikami i klientami. Jeżeli cechuje je wrogość, brak szacunku, niemożność efektywnej współpracy, wówczas praca wywołuje ogromne napięcia i frustracje.

Katalog źródeł stresu jest obszerny. Warto podkreślić, że obecnie, w dobie koronawirusa, dochodzą kolejne czynniki stresogenne. Niepokoimy się o zdrowie swoje i naszych rodzin, a gro pracowników obawia się zmniejszenia wynagrodzenia, zwolnienia z pracy, a co za tym idzie utraty niezależności, możliwości zarabiania i poczucia bezpieczeństwa.

W ramach rozwiązań, które przeciwdziałają niepożądanym skutkom stresu, wyróżnić można na przykład:

  • inwestowanie w rozwój pracowników: kursy, szkolenia pracowników, które pozwolą na zwiększanie ich odpowiedzialności, warsztaty z zakresu sposobów radzenia sobie ze stresem, asertywności; szkolenia kadry menadżerskiej z zakresu kompetencji miękkich,
  • tworzenie ścieżek kariery, czyli jasne określenie kolejnych stanowisk, które pracownicy mogą objąć; mają one cel motywujący, zapewniają pracownikom poczucie bezpieczeństwa,
  • wprowadzanie systemów świadczeń pozapłacowych: np. wspieranie zainteresowań pracowników poprzez dofinansowanie do kart sportowych, kursów hobbystycznych, zajęć językowych,
  • organizowanie wyjazdów integracyjnych,
  • tworzenie przestrzeni relaksu, koncentracji,
  • odpowiednie wyposażenie stanowiska pracy, dostęp naturalnego światła;

Warto jednak wskazać, że wymienione powyżej działania nie zaradzą złej atmosferze w firmie. A co więcej, wymagają często znacznych nakładów finansowych i inwestycji. Natomiast w ramach przeprowadzonego badania firmy rekrutacyjnej HRK  – „Stres w pracy. Raport 2020”, ponad 40% respondentów wskazało się, że podstawowym oczekiwaniem pracowników wobec pracodawcy jest jasna i dwustronna komunikacja. Istotna okazuje się komunikacja, która pozwala na wzajemną wymianę doświadczeń, informacji, bieżące wyjaśnianie wątpliwych kwestii. Szczera komunikacja rodzi mniej niejasności, a tym samym mniej stresujących sytuacji.

Dla pracowników istotne znaczenie ma to, jak są traktowani.

W komunikacji kluczowa jest możliwość wyrażania swojego zdania z zachowaniem szacunku dla obu stron. Okazuje się zatem, że największą korzyść przyniosłaby zmiana kultury organizacyjnej, wprowadzenie skutecznego i przejrzystego systemu komunikacji wewnętrznej, w tym umożliwienie pracownikom dostępu do najważniejszych informacji, uczestniczenia w życiu organizacji, bieżące informowanie o zmianach, wyjaśnianie wszelkich niejasności.

Zatem wśród innych działań, które organizacja może wprowadzić znajdują się:

  • stworzenie jasnych i przejrzystych warunków zatrudnienia i rozwoju pracowników,
  • odpowiednie dopasowanie stanowiska, w tym zadań i zakresu odpowiedzialności do możliwości i kompetencji pracownika,
  • budowanie kultury organizacyjnej opartej na wartościach, jasnej misji i wizji,
  • zwiększenie niezależności i decyzyjności pracowników w zakresie ich stanowisk, 
  • czasowe zmiany obowiązków,
  • zwiększanie elastyczności pracy: praca zdalna, elastyczne godziny pracy,
  • wspieranie budowania pozytywnych relacji pomiędzy pracownikami,
  • regularna informacja zwrotna dotycząca realizacji zadań przez pracownika,
  • rozwój kompetencji społecznych i interpersonalnych kadry zarządzającej,
  • projektowanie systemu komunikacji wewnętrznej opartej na otwartości, dialogu i dwukierunkowości.

Pracownicy powinni na bieżąco otrzymywać informacje o firmie, działaniach, nowych produktach/usługach, planach rozwojowych itp. Pracodawca i kadra kierownicza stają się partnerami w rozmowie umożliwiając pracownikom dzielenie się na bieżąco swoimi doświadczeniami, wrażeniami, wątpliwościami. Istotne w projektowaniu i wdrażaniu skutecznej komunikacji jest odpowiednie przygotowanie menedżerów do pełnienia swojej roli i obowiązków, bowiem mają wpływ na to, jak pracownicy postrzegają swoja pracę, a w dłuższej perspektywie przekłada się to na ich efektywność i satysfakcję z pracy.

Obecna sytuacja jest dla wielu z nas bardzo stresująca, tworzy napięcia, frustracje, powoduje obawy, strach o bezpieczeństwo i przyszłość. Dodatkowe przeżycia w pracy nie działają kojąco.

Stresu nie da się całkowicie wyeliminować i nie warto próbować. Warto natomiast wprowadzać w miejscu pracy rozwiązania, które pomogą uniknąć pracownikom niepotrzebnych sytuacji będących dodatkowym źródłem stresu, pamiętając, że sukces organizacji zależy od zmotywowanych i zadowolonych pracowników, a negatywne skutki stresu dotykają i pracownika i firmę.

Więcej:

Czym jest stres?, Państwowa Inspekcja Pracy

Obraz Gerd Altmann z Pixabay

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.