Zasiłek opiekuńczy

Jeżeli u pracownika wystąpi konieczność opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, wówczas ma prawo do uzyskania zasiłku opiekuńczego, który chroni pracownika przed utratą wynagrodzenia.

Zasiłek opiekuńczy może być wypłacony pracownikowi w związku z jego nieobecnością w pracy z powodu konieczności opieki:

  • nad dzieckiem do lat 8 (np. gdy dziecko jest zdrowe, ale zamknięto żłobek, przedszkole, niania zachorowała, a także w przypadku porodu lub choroby małżonka lub rodzica dziecka, którzy stale opiekują się dzieckiem, natomiast poród lub choroba uniemożliwia tę opiekę; przysługuje przez 60 dni w roku kalendarzowym),
  • nad chorym dzieckiem do lat 14 (przysługuje przez 60 dni w roku kalendarzowym),
  • nad innym chorym członkiem rodziny (małżonkiem, rodzicem, ojczymem, macochą, teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem, dziećmi w wieku ponad 14 lat – pod warunkiem pozostawania we wspólnym gospodarstwie w okresie sprawowania opieki; przysługuje przez 14 dni w roku kalendarzowym).

Uwaga: maksymalny okres pobierania zasiłku opiekuńczego w roku kalendarzowym nie zależy od liczby dzieci lub członków rodziny, którzy wymagają opieki.

Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli pracownik m.in:

  • ma prawo do wynagrodzenia za ten okres w związku z przepisami szczególnymi,
  • jest na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym,
  • jest tymczasowo aresztowany,
  • przebywa na zwolnieniu lekarskim w tym okresie, ale wykorzystuje je niezgodnie z celem, co zostało stwierdzone podczas kontroli;

Zasiłek opiekuńczy jest finansowany przez ZUS, ale wypłaca go pracodawca, jeżeli zatrudnia więcej niż 20 pracowników.


Aby wypłacić pracownikowi zasiłek opiekuńczy, pracownik powinien  dostarczyć:

  • druk Z-15A – jeżeli sprawował opiekę nad dzieckiem,
  • druk Z-15B – jeżeli sprawował opiekę nad innym członkiem rodziny.

Co więcej, powinno zostać dostarczone także zwolnienie lekarskie w formie elektronicznej (e-ZLA). Ewentualnie w postaci wydruku zaświadczenia lekarskiego wystawionego elektronicznie.

Uwaga: jeżeli wypłaty dokonuje ZUS, płatnik składek (pracodawca) powinien wystawić pracownikowi druk Z-3, który będzie mu potrzebny w związku z wnioskowaniem do ZUS o przyznanie zasiłku.


Wysokość zasiłku i zasady jego wyliczania

Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy i wypłacany jest za każdy dzień niezdolności do pracy w związku z opieką.

Zasady obliczania podstawy są takie, jak przy obliczaniu podstawy do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego. Czyli:

  • sumuje się przeciętne wynagrodzenie miesięczne wypłacane za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wystąpienia opieki albo jeżeli pracownik nie przepracował jeszcze pełnych 12 miesięcy: wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe. Pamiętać należy o odjęciu kwoty na ubezpieczenia społeczne: 13,71%.

Jeżeli pracownik był nieobecny w związku z opieką w miesiącu zatrudnienia, wówczas należy przyjąć wynagrodzenie wynikające z umowy lub wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymałby, gdyby przepracował pełny miesiąc.

Należy pamiętać o:

  • wyłączeniu miesięcy, w których pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego czasu pracy i nie osiągnął pełnego wynagrodzenia (np. z powodu usprawiedliwionej nieobecności, urlopu),
  • uzupełnieniu wynagrodzenia w miesiącach, w których pracownik przepracował co najmniej połowę czasu pracy,
  • tym, że w przypadku zmiany wymiaru czasu pracy podstawę wymiaru należy ustalić dla nowego wymiaru,
  • wyłączeniu z podstawy składnika, jeżeli w miesiącu wystąpienia niezdolności składnik ten już nie przysługiwał (np. pracownik pełnił obowiązki kierownika od 1.01.2019 r. do 30.06.2019 r. i otrzymywał dodatek funkcyjny, od 01.07.2019 r. dodatek ten już nie przysługiwał; jeżeli w lipcu u pracownika wystąpiłaby niezdolność z powodu opieki, choroby, wówczas obliczając podstawę, składnik ten należy odjąć z wyliczeń).

Pamiętaj: nie trzeba ponownie przeliczać podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli pomiędzy jednym pobieraniem zasiłku a kolejnym nie minęły trzy miesiące.
Ale należy podstawę przeliczyć, jeżeli nastąpiła zmiana wymiaru czasu pracy.

Składniki wynagrodzenia, które należy uwzględnić podczas wyliczania podstawy:

  • miesięczne – w kwocie wypłaconej za miesiące, za które wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia tej podstawy,
  • kwartalne – składniki przysługujące za okresy dłuższe niż 1 miesiąc: w wysokości 1/12 kwot wypłaconych za cztery kwartały poprzedzające miesiąc wystąpienia niezdolności,
  • roczne – np. nagrody: 1/12 kwoty wypłaconej w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wystąpienia niezdolności.

Więcej o obliczaniu zasiłku wraz z przykładami: Obliczanie wynagrodzenia/zasiłku za czas niezdolności do pracy

Podstawa prawna: art. 32-35 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 2019 poz. 645)

Fot. Pexels, Pixabay 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.