O wyższości zwinności i uczenia się w świecie VUCA

VUCA jest akronimem od 4 słów w języku angielskim opisujących naszą rzeczywistość i stanowiących cztery wyzwania współczesnego świata. Są to:

V – volatility (zmienność) – współczesny świat charakteryzuje duże tempo zmian,
U – uncertainty (niepewność) – nieustanne zmiany, przyszłość jest trudna do przewidzenia,
C – complexity (złożoność) – nie ma jednego rozwiązania,
A – ambiguity (niejednoznaczność) – brak jednoznaczności, co do płynących do nas sygnałów;

Volatility: czyli zmienność

Szybkie zmiany, często chaotyczne, uniemożliwiają określanie trendów, czy stałych wzorców. Duża zmienność systemów prawnych, różna natura, zmienne środowisko, w tym wybuchy wulkanów, żywioły, a także szybkość i dynamika zmian powodują, że tworzenie długoterminowych planów bądź strategii mija się z celem, przestaje być sensowne. Warunki tak szybko się zmieniają, że w ciągu kliku miesięcy plany stają się już przestarzałe.

Uncertainty, czyli niepewność

Podejmowanie decyzji i wnioskowanie na podstawie przeszłości nie ma sensu. Nowe zasady, reguły, pojawianie się na rynku nowych producentów, graczy, powodują brak przewidywalności. Trudno przewidzieć skutki działań czy dalsze wydarzenia. Mamy sytuację, w której poczucie pewności jest po prostu nieosiągalne.

Complexity, czyli złożoność

Różne obszary działalności nakładają się na siebie i wzajemnie na siebie wpływają. Problemy są coraz bardziej złożone, a rozwiązanie ich wymaga wszechstronnej wiedzy. Na dane zdarzenie ma wpływ duża liczba elementów powiązanych ze sobą, współzależnych i zmiennych. Dlatego coraz trudniej przeanalizować dane, które mamy do dyspozycji. Często wówczas pomijamy niektóre z nich, ale czy wybraliśmy właściwe? Czy wyeliminowaliśmy te mało istotne? Czy trafnie wybraliśmy dane, według których podejmujemy decyzję?

Ambiguity, czyli niejednoznaczność

Pojawiające się problemy i wyzwania są często nowe, nie mamy jakichkolwiek doświadczeń w danym obszarze, czy odniesień z przeszłości. Zdarzenia stają się niejasne, a ryzyko działalności jest zwiększone, bowiem sygnały, które do nas płyną mogą zostać źle odczytane, błędnie zinterpretowane. Z uwagi na brak wcześniejszych doświadczeń, w odpowiedzi na zdarzenia tworzymy hipotezy, które niekoniecznie mogą się potwierdzić.

Zmienne otoczenie

Świat VUCA wymaga ogromnej świadomości i obserwacji zdarzeń oraz zmian. Nie mamy na niego wpływu, nie mamy nad nim kontroli. Dodatkowo, globalizacja powoduje szybki transfer wiedzy, umiejętności i idei wymuszając na społeczeństwach konieczność ustawicznego uczenia się. Obserwując to, co dzieje się wokół, zdajemy sobie sprawę, że wiele może się zmienić, ale nie zawsze możemy przewidzieć, jak te wydarzenia wpłyną na nas, na społeczeństwo, rynek, gospodarkę, oraz jakie spowodują skutki. W takim środowisku funkcjonują dzisiejsze organizacje. A z uwagi na takie otoczenie biznesowe w dzisiejszym świecie coraz bardziej ceniona jest zwinność (agile).

Be agile, czyli o co chodzi z tą zwinnością?

Agile, czyli zwinny to sposób pracy oparty na świadomości, że kluczowe w dzisiejszym świecie jest szybkie tworzenie rozwiązań, testowanie możliwości. Jest próbą odpowiedzi na wyzwania współczesnego, nieprzewidywalnego świata.

W 2001 roku opublikowany został ‘Manifesto for Agile Software Development’, który uważany jest za początek metodyki Agile wykorzystywanej w branży technologicznej. Chodzi o takie podejście do rozwoju oprogramowania, które zapewnia szybsze dostarczanie produktu, usługi oraz pozwala zarządzać nieprzewidywalnością.

Zgodnie z manifestem „zaczęliśmy bardziej cenić:
Ludzi i interakcje od procesów i narzędzi
Działające oprogramowanie od szczegółowej dokumentacji
Współpracę z klientem od negocjacji umów
Reagowanie na zmiany od realizacji założonego planu”

Więcej o manifeście: Manifest programowania zwinnego

Zwinność oznacza:

  • zdolność adaptowana się do nowych i nieprzewidzianych zdarzeń,
  • umiejętność szybkiego reagowania,
  • elastyczność w myśleniu i działaniu,
  • szybkie podejmowanie decyzji,
  • otwartość na różne perspektywy, poszukiwanie możliwości.

Zatem zwinność jest jedną z kompetencji, która jest niezwykle przydatna w dzisiejszym świecie VUCA. Pozwala na rozpoznawanie sytuacji, dostrzeganie współzależności różnych zmiennych, stawianie hipotez, testowanie rozwiązań i obserwowanie rezultatów.

Zwinność odnosi się zarówno do jednostek, zespołów, jak i organizacji. Jednakże zanim dojdziemy do mianowania organizacji zwinną, wymagana jest zmiana sposobu myślenia oraz wykreowanie odpowiednich warunków, bowiem Agile bierze się z wartości, zasad i praktyki.

Obecnie tworzymy zwinne zespoły, zarządzamy i działamy zwinnie, a nasz biznes ma być oczywiście zwinny. Niestety zapominamy, że zwinność powinna być przede wszystkim w myśleniu. Musimy zacząć od zmiany mentalności całej organizacji, zespołów i jednostek.

Jak się pracuje agile’owo?

Zwinna organizacja to taka, która słucha, jest otwarta na głosy pracowników, klientów, dostawców, opiera się na współpracy, rozproszonym przywództwie, przepływie wiedzy, elastyczności i odwadze. Coraz ważniejsze staje się eksperymentowanie, zgoda na popełnianie błędów, brak hierarchii oraz nadmiernej kontroli. W cenie jest szybkość podejmowania decyzji i działania, szerokie spojrzenie na sprawy, akceptacja dla zmian i ewolucji celów.

Zwinna organizacja tworzy środowisko dla zwinnych zespołów i metod zarządzania, zachęca do współpracy, promuje i wspiera transparentność, reaguje szybko na wyzwania i potrzeby rynku oraz koncentruje się na ciągłym doskonaleniu.

Odnosząc się do pracy działów personalnych zwinność wyraża się w podejściu do pracowników i kandydatów, którzy są w centrum działań i procesów. Zapewnia się szybkość rekrutacji, a szkolenia są dopasowane do potrzeb rozwojowych zarówno firmy, jak i pracowników. Procesy HR-owe wspierają zwinność, promują odpowiednie wartości i zachowania wśród członków organizacji, w tym elastyczność i otwartość na zmiany.

Ustawiczne uczenie się

Obecnie wiedza szybko się dezaktualizuje, a przepływ informacji, umiejętności oraz idei jest niezwykle dynamiczny. To powoduje konieczność ustawicznego uczenia się, szybkiego docierania do informacji, selekcjonowania ich, stosowania w praktyce. W cenie są umiejętności analizowania, wyciągania wniosków z doświadczeń, a także korygowanie działań, kreatywność czy rozwiązywanie problemów.

Organizacje funkcjonujące w zmieniającym się otoczeniu i chcące wyjść wyzwaniu naprzeciw, powinny w tym celu przez cały okres swojego istnienia uczyć się oraz doskonalić procesy. Wychodzi się z założenia, że uczenie się i zmiany idą ze sobą w parze. A to oznacza, że organizacja ma wspierać i stymulować uczenie się pracowników, ułatwiać im twórcze myślenie, umożliwiać wprowadzanie pomysłów w życie. Doskonali się i promuje umiejętności wyciągania wniosków, implementowania ich, pozyskiwania informacji, analizy, właściwego interpretowania informacji i ich wykorzystywania. Od pracowników wymaga się aktywnej postawy oraz zaangażowania w procesy zmian.

W organizacjach uczących się najczęściej odchodzi się od hierarchizacji i kontroli na rzecz wzmacniania zaangażowania, stawiania pytań, podejmowania wyzwań oraz wprowadzania zmian. Co więcej, kluczowa jest rola lidera, który podziela misję i wizję organizacji, mniej ją kreuje, zarządza różnorodnością, wspiera proces uczenia się, ma zdolność inicjowania i radzenia sobie ze zmianami, a także wspiera transfer wiedzy.

Jak funkcjonować w świecie VUCA?

Chaos codzienności wymusza eksperymentowanie w nieformalnych środowiskach. Dlatego najłatwiej mają osoby, które potrafią współpracować w zespole, zachować spokój oraz być kreatywne nawet w trudnych sytuacjach, a niepewność nie zabija ich twórczości. Co więcej, niezbędne okazują się elastyczność i umiejętność zarządzania emocjami, co zapewnia możliwość odpowiedniego reagowania w sytuacjach stresujących.

Warto zaznaczyć, że zmieniające się otoczenie zwiększa znaczenie współpracy. A ta z kolei wymaga istnienia szacunku i wzajemnego zaufania w firmie. Tylko tak stworzymy atmosferę, która będzie sprzyjać identyfikacji z firmą, wzmocni zaangażowanie i współdziałanie pracowników oraz zapewni sprawną komunikację.

Stworzenie sprzyjającego klimatu dla współpracy, a także promowanie zwinności oraz ustawicznego uczenia się wspierają firmę w utrzymaniu jej konkurencyjności, a często i zachowaniu wiodącej pozycji na rynku.

Fot. Gerd Altmann, Pixabay

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.