Zasiłek chorobowy – komu przysługuje, kiedy i w jakiej wysokości

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem wypłacanym przez pracodawcę lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na wypadek niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub związanej z macierzyństwem. Zakres przedmiotowy i podmiotowy zasiłku chorobowego oraz zasady wypłaty uregulowane zostały w ustawie z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 1368, z późn. zm.).

Zasiłek chorobowy wypłacany jest osobom, które objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, tj.:

  • pracownikom,
  • członkom rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
  • osobom odbywającym służbę zastępczą,

Zasiłek chorobowy wypłacany jest również osobom objętym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, tj.:

  • osobom wykonującym pracę nakładczą,
  • osobom wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług albo współpracującym z osobą, która wykonuje taką umowę,
  • osobom wykonującym pracę na podstawie umowy uaktywniającej,
  • osobom prowadzącym pozarolniczą działalność lub współpracującym z osobą, która prowadzi taką działalność,
  • osobom wykonującym odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
  • osobom duchownym.

Prawo do zasiłku chorobowego ubezpieczony nabywa po upływie ustalonego przepisami okresu ubezpieczenia, jest to tzw. okres wyczekiwania. I tak, prawo do zasiłku chorobowego nabywa się po upływie:

  • 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – w przypadku obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
  • 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowegow przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Co ważne, do okresu ubezpieczenia wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa w ubezpieczeniu nie przekracza 30 dni albo jest spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej jako żołnierz niezawodowy.

Do okresu wyczekiwania zalicza się okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, który przysługiwał w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego a także okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, określonemu w ustawie z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2018 r. poz. 299, późn. zm.).

Zasiłek chorobowy bez okresu wyczekiwania przysługuje osobom, które są:

  • absolwentem szkoły lub szkoły wyższej i zostały objęte ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpiły do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych, w przypadku kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych i weterynarii – od daty złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu, a w przypadku kierunku farmacji – od daty zaliczenia ostatniej przewidzianej w planie studiów praktyki,
  • ubezpieczonymi, których niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
  • ubezpieczonymi obowiązkowo i mają co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,
  • posłem albo senatorem i przystąpiły do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji,
  • funkcjonariuszami Służby Celnej, które przyjęły propozycję pracy i stały się pracownikami w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.

Pracownikom, osobom wykonującym pracę nakładczą albo osobom odbywającym służbę zastępczą, zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, która trwa łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego (a w przypadku osób, które ukończyły 50 rok życia – łącznie do 14 dni); wynagrodzenie to wypłacane jest przez pracodawcę z jego środków.

W przypadku osób, które ukończy 50 rok życia, czternastodniowy okres wypłaty wynagrodzenia za czas choroby przysługuje począwszy od następnego roku kalendarzowego po roku, w którym ukończyły ten wiek.

Okres 33 dni lub odpowiednio 14 dni niezdolności do pracy, za który zachowuje się prawo do wynagrodzenia chorobowego, ustala się sumując poszczególne okresy niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, nawet jeżeli wystąpiły między nimi przerwy, a także jeżeli w danym roku kalendarzowym osoba zatrudniona była u więcej niż jednego pracodawcy.

W przypadku choroby trwającej dłużej niż 33 dni lub odpowiednio 14 dni, wypłacany jest zasiłek chorobowy, finansowany ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – przysługuje on zatem od 34 dnia lub odpowiednio od 15 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.

Ubezpieczonym z innego tytułu, zasiłek chorobowy przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy, po spełnieniu ustawowych warunków.

Zasiłek chorobowy przysługuje także, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego:

  • nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego albo
  • nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej niż przez okres:

  • 182 dni,
  • 270 dni, w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą lub przypada w trakcie ciąży.

Do jednego okresu zasiłkowego (182 lub 270 dni) wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, nawet jeżeli nieprzerwana niezdolność do pracy była spowodowana różnymi przyczynami (tj. poszczególne jednostki chorobowe oznaczone są
w zwolnieniu lekarskim różnymi kodami).

W przypadku przerw w niezdolności do pracy, do jednego okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzedniej niezdolności do pracy spowodowanej tą samą przyczyną, jeżeli przerwa w tej niezdolności nie przekroczyła 60 dni.

Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy orzeczonej niezdolności do pracy, za które wypłacono wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy, jak i okresy, w których nie przysługuje prawo do tych świadczeń, jeżeli:

  • niezdolność do pracy spowodowana została w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu,
  • niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu,
  • zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane,
  • w czasie zwolnienia lekarskiego ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową albo wykorzystywał zwolnienie lekarskie od pracy niezgodnie z celem tego zwolnienia, co zostało stwierdzone w trakcie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przeprowadzanej przez płatnika zasiłku.

Jeśli ubezpieczony miał przerwę w niezdolności do pracy i po przerwie powstała niezdolność do pracy z innej przyczyny, przysługuje mu prawo do nowego okresu zasiłkowego (182 lub 270 dni).

Zasiłek nie przysługuje ubezpieczonemu za okres niezdolności do pracy:

  • za który zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych,
  • w którym przebywa na urlopie bezpłatnym lub urlopie wychowawczym,
  • w którym jest tymczasowo aresztowany lub odbywa karę pozbawienia wolności (z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób, które wykonują odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania),
  • która powstała w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia, co stwierdza prawomocne orzeczenie sądu,
  • za okres pierwszych pięciu dni, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu,
  • objęty zwolnieniem lekarskim, które zostało sfałszowane,
  • objęty zwolnieniem lekarskim, w czasie którego wykonywał pracę zarobkową, lub wykorzystywał to zwolnienie niezgodnie z jego celem, co zostało stwierdzone podczas kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przeprowadzonej przez płatnika zasiłku.

Lekarz orzecznik ZUS może skrócić okres zwolnienia lekarskiego poprzez określenie wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy. Wówczas za okres po tej dacie zwolnienie lekarskie traci ważność i nie przysługuje zasiłku chorobowego. Zasiłek nie przysługuje także od dnia następnego po wyznaczonym terminie badania przez lekarza orzecznika (lub terminie na dostarczenie przez Ciebie dokumentacji), jeśli:

  • ubezpieczony uniemożliwi badanie lekarskie,
  • ubezpieczony nie dostarczy na wezwanie posiadanych wyników badań w wyznaczonym terminie.

Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, gdy ubezpieczony:

  • ma prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
  • kontynuuje lub podjął działalność zarobkową, która stanowi tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym albo ma prawo do świadczeń za okres choroby,
  • ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
  • nie nabył prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, bo nie przepracował wymaganego okresu wyczekiwania,
  • ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłku chorobowego.

Miesięczny zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości:

  • 80% podstawy wymiaru,
  • 70% podstawy wymiaru – za okres pobytu w szpitalu,
  • 100% podstawy wymiaru, także za okres pobytu w szpitalu, jeżeli ubezpieczony stał się niezdolny do pracy:
    • wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
    • w czasie ciąży,
    • wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku za okres pobytu w szpitalu przypadający od 15 do 33 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, jeśli jesteś pracownikiem i ukończyłeś 50 rok życia, począwszy od następnego roku kalendarzowego po roku ukończenia 50 roku życia (te same zasady dotyczą ubezpieczonych wykonujących pracę nakładczą lub osób odbywających służbę zastępczą).

Dokumentem, na podstawie którego ubezpieczony otrzyma zasiłek chorobowy, jest zwolnienie lekarskie:

  • zaświadczenie lekarskie e-ZLA,
  • zaświadczenie lekarskie w trybie alternatywnym, z podpisem i pieczątką lekarza, oraz,
  • wydruk e-ZLA, z podpisem i pieczątką lekarza albo asystenta medycznego.

Zasiłek chorobowy przysługuje również, gdy zwolnienie lekarskie wystawione zostało za granicą. Przy czym, ubezpieczony powinien złożyć przetłumaczone na język polski zaświadczenie zagranicznego zakładu leczniczego lub zagranicznego lekarza, które musi zawierać: nazwę zagranicznego zakładu leczniczego lub imię i nazwisko zagranicznego lekarza, datę wystawienia i podpis, początkową i końcową datę niezdolności do pracy.

Zwolnienie lekarskie nie musi być przetłumaczone na język polski, jeśli jest wystawione na terytorium i w językach urzędowych państw:

  • członkowskich Unii Europejskiej,
  • członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, stron umów międzynarodowych w zakresie zabezpieczenia społecznego, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Do wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru wymagane jest:

  • zwolnienie lekarskie z wpisanym kodem “B” lub odrębne zaświadczenie lekarskie potwierdzające stan ciąży – w przypadku niezdolności do pracy przypadającej na okres ciąży,
  • karta wypadku w drodze do pracy lub z pracy – w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
  • zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku:
    • w razie niemożności wykonywania pracy wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz niezdolności do pracy wskutek poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów,
    • jeżeli niezdolność do pracy wynika z późniejszych następstw stwierdzonego wcześniej wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Jeśli zasiłek chorobowy wypłaca ZUS, do jego wypłaty będzie także potrzebne zaświadczenie płatnika składek na druku:

  • Z-3 – jeśli ubezpieczony jest pracownikiem,
  • Z-3a – jeśli ubezpieczony objęty ubezpieczeniem chorobowym z innego tytułu.
  • jeżeli ubezpieczony występuje o zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia, składa dodatkowo oświadczenie na druku Z-10.

Wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego

Rodzaj świadczenia   Wysokość podstawy  
wynagrodzenie  chorobowe   80% lub 100% podstawy wymiaru
zasiłek chorobowy   70%, 80% lub 100% podstawy wymiaru  
świadczenie rehabilitacyjne   90%, 75% lub 100% podstawy wymiaru  
zasiłek macierzyński   100% i 60% lub 80% podstawy wymiaru  
zasiłek opiekuńczy   80% podstawy wymiaru  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.